CT scanning van verschillende materialen: Kurk
Kurk, een materiaal dat al eeuwenlang wordt gebruikt als afsluiter van wijnflessen, heeft een fascinerend verhaal. Het begint allemaal bij de kurkeik (‘Quercus suber’), een bijzondere boom die voornamelijk voorkomt in landen zoals Portugal, Spanje en delen van Noord-Afrika.
Wat kurk zo bijzonder maakt, is niet alleen de natuurlijke duurzaamheid en elasticiteit, maar ook de manier waarop het geoogst wordt.
Met CT scanning kunnen we de mooie details van dit natuurlijke product capteren en inspecteren.
Het oogsten van kurk: een proces van Geduld
Het oogsten van kurk is een uniek proces dat nauw verbonden is met respect voor de natuur.
Een kurkeik kan pas voor het eerst geoogst worden als de boom ongeveer 25 jaar oud is. Daarna mag de bast slechts om de negen jaar worden verwijderd. Dit duurzame oogstproces beschadigt de boom niet; de kurk groeit telkens opnieuw aan, waardoor de boom tot wel 200 jaar kan leven.
Deze langzame en zorgvuldige cyclus zorgt ervoor dat elke kurk uniek is. Elk stuk vertelt zijn eigen verhaal, gevormd door de omgeving en het groeiproces.
Overzicht van alle kurken die we onderzocht hebben
Deze kurken hebben we allemaal in onze CT scanner gestopt:
- Natuurlijke kurk
- Combinatie natuurlijke en agglomeraat kurk
- Agglomeraat kurk
- Synthetische kurk
- Glazen ‘kurk’
1. Natuurlijke kurk
De eerste kurk van dit onderzoek is gemaakt uit 1 volledig stuk natuurlijke kurk. Deze wordt individueel uit de bast geponst.
Op de CT scan slice zie je duidelijk de groeilijnen.
Je kan 8 groei jaren herkennen, wat dus wil zeggen dat de diameter van de kurk maar een klein beetje kleiner is dan de volledige breedte (9 groei jaren) van de kurklaag.
Aan de buitenkant zie je een dunne witte lijn. Dit duidt er op dat hier een denser materiaal zit rondom de kurk. Dit is een speciale coating, vaak op basis van paraffine of siliconen.
2. Combinatie natuurlijke en agglomeraat kurk
Dit soort kurk wordt meestal gebruikt bij wijn met bubbels. De kurk bestaat dan voornamelijk uit samengeperste kurk met onderaan een schijfje natuurlijke kurk. Dit schijfje moet de luchtdoorlatendheid van de stop ten goede komen.
Zo’n Champagnekurk heeft een typische champignon vorm. Dit komt omdat de kurk oorspronkelijk 50% groter is dan de hals van de fles alvorens hij erin wordt geperst.
Dit is nodig om de 6 tot 8 bar druk in de fles onder controle te houden.
Op het detailbeeld hieronder zie je dat er vrij grote stukjes natuurlijke kurk gebruikt zijn. Op één van de stukjes zie je ook weer duidelijk de groeilijnen.
3. Agglomeraat kurk
Korrelige kurken of agglomeraat kurken zijn een goedkoop alternatief voor wijnen die bedoeld zijn voor bijna onmiddellijke consumptie.
Deze kurken gebruiken granulaten van de productie van natuurlijke kurken en bieden een maximale bewaarperiode van wijn van twee jaar.
Voor het maken van de granulaten worden de resten van het ponsproces gebruikt, die vervolgens worden vermalen. Daarna worden ze aan elkaar gezet met voedselveilige lijm.
Op de CT beelden zie je deze lijm duidelijk terug door zijn wittere kleur ten opzichte van de grijze kurkdeeltjes.
4. Synthetische kurk
Synthetische kurken zijn meestal gemaakt van plastic op oliebasis. Sommige producenten van synthetische kurk experimenteren echter ook met het gebruik van plantaardige polymeren afkomstig van maïs en suikerriet.
Voor wijnproducenten die een wetenschappelijk niveau van zuurstoftransport nastreven, kunnen synthetische kurken nuttig zijn. Deze materialen kunnen in verschillende dichtheden en uit verschillende materialen worden gemaakt, waardoor ze vooraf bepaalde luchtoverdrachtsnelheden kunnen hebben.
Op de CT beelden zie je duidelijk hoe deze kurk eerder een sponsachtige structuur heeft binnenin.
Hieronder zie je ook duidelijk waar de kurkentrekker heeft gezeten en een spiraalvormig pad heeft achtergelaten.
5. Glazen ‘kurk’
De verfijnde, dure glazen stop is gemaakt van glas omgeven met een stuk plastic om een goede afdichting te creëren.
Door deze constructie zijn deze kurken herbruikbaar en milieuvriendelijk.
Glas is een stuk denser dan plastic. Dit maakt dat het scannen van het glas op zich nog wel gaat, maar dat het plastic moeilijker te onderscheiden is op de CT scan omwille van artefacten en een groter ruisniveau in dit gebied.
Op de beelden hieronder hebben we het plastic zo goed mogelijk proberen te visualiseren, maar je ziet dat de randen wat vervagen.
Het zou dus ook niet mogelijk zijn om een goede surface determination of mesh te maken van het plastic deel.
